Self Assessment krok po kroku 2025/26: jak rozliczyć się samemu w UK
Rozliczenie Self Assessment za rok 2025/26 możesz zrobić samemu. Masz czas do 31 stycznia 2027 na złożenie zeznania online i zapłatę podatku. Oto 7 kroków, od rejestracji w HMRC do zapłaty, z wyliczeniem na prawdziwych liczbach.
Chcesz rozliczyć Self Assessment krok po kroku, po polsku?
TaxEase UK przeprowadzi Cię przez każdy krok, bez żargonu, i złoży zeznanie bezpośrednio w HMRC.
Rozliczenie Self Assessment za rok podatkowy 2025/26 (od 6 kwietnia 2025 do 5 kwietnia 2026) możesz zrobić samemu, bez księgowego. Zeznanie online trzeba złożyć, a podatek zapłacić, do 23:59 31 stycznia 2027. Wersja papierowa ma krótszy termin: 31 października 2026.
Poniżej znajdziesz całą drogę w 7 krokach: czy w ogóle musisz się rozliczyć, jak dostać numer UTR, co przygotować, jak policzyć zysk, jak wypełnić i wysłać zeznanie oraz ile i kiedy zapłacić. Na końcu jest pełne wyliczenie dla zysku £25,000 i odpowiedzi na najczęstsze pytania.
Krok 1: Sprawdź, czy musisz złożyć Self Assessment
Za rok 2025/26 musisz złożyć zeznanie, jeśli między innymi:
- pracowałeś jako self-employed (sole trader) i Twój przychód z działalności przekroczył £1,000 (to tzw. trading allowance),
- byłeś wspólnikiem w spółce osobowej (partnership),
- miałeś dochód z najmu nieruchomości,
- HMRC przysłał Ci list z wezwaniem do złożenia zeznania (wtedy obowiązuje termin z listu).
Jeśli masz tylko etat i podatek pobiera pracodawca (PAYE), zwykle nie musisz nic składać. Masz wątpliwości? HMRC ma krótki test na GOV.UK dla roku 2025/26.
Krok 2: Zarejestruj się w HMRC i odbierz UTR
Jeśli rozliczasz się pierwszy raz, musisz się zarejestrować do Self Assessment. Termin na rejestrację za rok 2025/26 minął 5 października 2026. Jeśli zarejestrujesz się później, HMRC wyznaczy Ci w liście inny termin na zeznanie (3 miesiące od daty listu), ale podatek i tak trzeba zapłacić do 31 stycznia 2027.
Po rejestracji dostaniesz pocztą UTR (Unique Taxpayer Reference): 10-cyfrowy numer podatnika. Bez niego nie złożysz zeznania. Do logowania w HMRC potrzebujesz też konta Government Gateway (user ID i hasło).
Jeśli rozliczasz się kolejny raz, masz już UTR i konto. Ten krok pomijasz.
Krok 3: Zbierz dokumenty
Przygotuj wszystko za okres 6 kwietnia 2025 – 5 kwietnia 2026:
- faktury i wpłaty od klientów (przychód),
- rachunki za koszty: materiały, narzędzia, telefon, ubezpieczenie, paliwo, ubranie robocze z logo,
- wyciągi bankowe,
- jeśli masz też etat: P60 (lub P45, jeśli zmieniłeś pracę),
- jeśli pracujesz w budowlance: miesięczne potwierdzenia potrąceń CIS od wykonawcy,
- jeśli wynajmujesz: czynsze i koszty najmu.
Dokumenty trzeba przechowywać co najmniej przez 5 lat od 31 stycznia po terminie złożenia zeznania. HMRC może o nie poprosić.
Krok 4: Policz zysk
HMRC opodatkowuje zysk, a nie przychód. Zysk to przychód minus dozwolone koszty (allowable expenses), czyli wydatki poniesione wyłącznie na działalność.
Masz dwie drogi:
- Prawdziwe koszty: odejmujesz wszystkie udokumentowane koszty.
- Trading allowance £1,000: zamiast kosztów odejmujesz stałe £1,000.
Nie można użyć obu naraz. Jeśli Twoje koszty są wyższe niż £1,000, prawie zawsze lepiej rozliczyć prawdziwe koszty.
Przykład: Marek jest pomocnikiem budowlanym jako self-employed. W 2025/26 wystawił faktury na £31,000, a jego koszty (narzędzia, van, telefon, ubezpieczenie) wyniosły £6,000. Jego zysk to £25,000. Tej liczby używamy w kroku 6.
Krok 5: Wypełnij zeznanie online
Zeznanie składasz przez internet. Masz dwie możliwości:
- na stronie HMRC (po zalogowaniu przez Government Gateway): formularz jest tylko po angielsku,
- w programie do składania zeznań (commercial software), który wysyła zeznanie bezpośrednio do HMRC.
Główny formularz to SA100. Dla działalności dochodzi strona SA103: krótka wersja SA103S, gdy Twój obrót jest niższy niż £90,000 i sprawa jest prosta, albo pełna SA103F. Wpisujesz w nią przychód, koszty i zysk. Dla najmu jest SA105, dla spółki osobowej SA104.
Przed wysłaniem sprawdź:
- czy UTR i National Insurance number są poprawne,
- czy przychód zgadza się z fakturami i wyciągami,
- czy wpisałeś potrącenia CIS (to podatek już zapłacony za Ciebie),
- czy dane z P60 (etat) są dokładnie takie jak na dokumencie.
Krok 6: Sprawdź, ile zapłacisz (wyliczenie dla zysku £25,000)
Stawki za rok 2025/26 dla Anglii, Walii i Irlandii Północnej:
- Personal Allowance: £12,570 bez podatku,
- Income Tax: 20% od £12,571 do £50,270, 40% powyżej,
- Class 4 National Insurance: 6% od zysku między £12,570 a £50,270, 2% powyżej,
- Class 2 National Insurance: przy zysku £6,845 lub więcej jest traktowana jako zapłacona. Nic nie płacisz, a rok liczy się do emerytury państwowej.
Dla zysku Marka, £25,000:
| 2025/26 | |
|---|---|
| Zysk | £25,000.00 |
| Income Tax: (£25,000 − £12,570) × 20% | £2,486.00 |
| Class 4 NI: (£25,000 − £12,570) × 6% | £745.80 |
| Class 2 NI | £0.00 (traktowana jako zapłacona) |
| Razem podatek i NI | £3,231.80 |
W Szkocji progi Income Tax są inne, więc kwota podatku będzie inna. National Insurance jest taki sam w całym UK.
Krok 7: Wyślij i zapłać do 31 stycznia 2027
Po wysłaniu zeznania HMRC pokaże Ci wyliczenie podatku. Zapłacić trzeba do 31 stycznia 2027: przelewem, kartą debetową lub przez Direct Debit. Jako referencji używasz swojego UTR z literą K na końcu.
Uwaga na zaliczki (payments on account). Jeśli Twój rachunek wynosi £1,000 lub więcej, HMRC zwykle dolicza zaliczki na następny rok: dwie wpłaty, każda to połowa tegorocznego rachunku, płatne 31 stycznia i 31 lipca. Wyjątek: ponad 80% Twojego podatku zostało już pobrane u źródła (na przykład przez tax code z etatu).
Dla Marka, w pierwszym roku:
| Termin | Co płaci | Kwota |
|---|---|---|
| 31 stycznia 2027 | Podatek i NI za 2025/26 | £3,231.80 |
| 31 stycznia 2027 | Pierwsza zaliczka na 2026/27 | £1,615.90 |
| 31 lipca 2027 | Druga zaliczka na 2026/27 | £1,615.90 |
W styczniu Marek płaci więc £4,847.70. Od drugiego roku zaliczki zastępują część rachunku i wszystko się wyrównuje. Jeśli wiesz, że w tym roku zarobisz mniej, możesz poprosić HMRC o obniżenie zaliczek.
Kary za spóźnienie
Za spóźnione zeznanie:
- £100 od razu, nawet jeśli nie masz nic do zapłaty,
- po 3 miesiącach £10 dziennie, maksymalnie £900,
- po 6 miesiącach dodatkowo 5% podatku lub £300 (wyższa kwota),
- po 12 miesiącach znowu 5% lub £300.
Za spóźnioną zapłatę: po 5% niezapłaconego podatku po 30 dniach, po 6 miesiącach i po 12 miesiącach, plus odsetki. Jeśli miałeś ważny powód (na przykład ciężką chorobę), możesz się odwołać.
Najczęstsze błędy przy pierwszym rozliczeniu
- Wpisanie przychodu zamiast zysku albo pominięcie kosztów: każde £100 zapomnianych kosztów to około £26 więcej podatku (20% Income Tax plus 6% Class 4).
- Pominięcie potrąceń CIS: to podatek już zapłacony, który zmniejsza rachunek albo daje zwrot.
- Zapomnienie o etacie: dochód z P60 też trzeba wpisać, nawet jeśli podatek pobrał pracodawca.
- Brak pieniędzy na zaliczkę w pierwszym styczniu.
- Czekanie do ostatnich dni stycznia: wtedy najtrudniej o pomoc, a strona HMRC bywa przeciążona.
Najczęstsze pytania
Jak rozliczyć się z podatku w UK samemu?
Zarejestruj się do Self Assessment, odbierz UTR, zbierz dokumenty za rok 6 kwietnia – 5 kwietnia, policz zysk (przychód minus koszty), wypełnij zeznanie online na stronie HMRC lub w programie i zapłać podatek do 31 stycznia. Za rok 2025/26 terminem jest 31 stycznia 2027.
Do kiedy należy rozliczyć się z podatku w Anglii?
Za rok 2025/26: zeznanie online do 31 stycznia 2027, papierowe do 31 października 2026. Podatek trzeba zapłacić do 31 stycznia 2027, a jeśli płacisz zaliczki, drugą do 31 lipca 2027.
Jak sprawdzić, czy mam zwrot podatku w UK?
Jeśli pracujesz w CIS, wykonawca potrącał Ci 20% z każdej faktury. Gdy po zeznaniu Twój podatek i NI są niższe niż suma potrąceń, HMRC oddaje różnicę. Pracownicy na etacie mogą też sprawdzić swój Personal Tax Account na GOV.UK albo poczekać na list P800 z wyliczeniem.
Co można odliczyć od podatku w UK?
Jako self-employed odliczasz koszty poniesione wyłącznie na działalność: materiały, narzędzia, ubranie robocze, telefon i internet (część służbową), ubezpieczenie, koszty vana lub samochodu (prawdziwe koszty albo 45p za milę przez pierwsze 10,000 mil), szkolenia związane z pracą, opłaty księgowe i bankowe. Nie odliczysz codziennych dojazdów do stałego miejsca pracy ani zwykłych ubrań.
Czy mogę złożyć Self Assessment po polsku?
Formularz HMRC jest tylko po angielsku. Możesz jednak przygotować zeznanie w programie, który prowadzi Cię po polsku i wysyła je do HMRC w Twoim imieniu.
Zrób to krok po kroku, po polsku
Policz swoje liczby w darmowym kalkulatorze podatku Self Assessment, a w kalkulatorze zaliczek zobacz, ile zapłacisz w styczniu. Jeśli Twój zysk wynosi £20,000, zobacz też nasze wyliczenie dla £20,000. Gdy będziesz gotowy, TaxEase UK przeprowadzi Cię przez całe zeznanie po polsku, krok po kroku, i złoży je bezpośrednio w HMRC.
Źródła
- GOV.UK: Check if you need to send a Self Assessment tax return (2025 to 2026)
- GOV.UK: Self Assessment deadlines
- GOV.UK: Self Assessment penalties
- GOV.UK: Rates and allowances: National Insurance contributions (2025 to 2026)
- GOV.UK: Income Tax rates and Personal Allowances
- GOV.UK: Payments on account
Informacje ogólne, nie porada podatkowa.
Gotowy, żeby złożyć zeznanie?
Krok po kroku, po polsku, złożone bezpośrednio w HMRC.
Załóż darmowe konto →Zobacz, jak działa TaxEase UK, po polsku →
Termin online za 2025-26: 31 stycznia 2027